sofra senin

Endemik bir Lohusa otu türü Köpek yamşağı (Aristolochia cilicica) Dünyada sadece Doğu Akdeniz’de yetişiyor. Lohusa otu türleri aynı zamanda Fisto ve Yalancı Apollo kelebeklerinin tırtıllarının besini. Bir Lohusa otu türüyle tanışmak, bitki yakınınızdaysa bu kelebeklerle de komşu olabileceğiniz anlamına geliyor. Diğer Lohusa otu türlerinden ayırmanın yolu; sapa doğru kulak kepçesine benzer çıkıntıları olan, dikdörtgensi mızrak […]

bir daha hiç

Bir daha hiç göremeyeceğimi bilsem başında beklerdim. Bu cümleyi o kadar fazla bitki için kurdum ki. Yerin yüzü sürekli değişiyor. Çivit otu, Ballıbaba, Mor çiçek, Nevruz otu, Kumacık otu, Livar otu hep gitti. Değişime, dönüşüme amenna. Ama nasıl gitti Gölge Andız Otu (Inula conyzae)? Bir kök bitki, binlerce tohum yapacak gibiydi. Yanına, yöresine baktım. Dağı […]

çürüyen etimde bir çiçek

Bir çalının kökünde, küçük bir düzlükte, iki kayanın arasında, bir taşın duldasında, çürüyenin yanıbaşında sereserpe güneşleniyorlar. Gelen baharın, toprakta biriken nemin tadını çıkararak. Bu çiçek de Ak navruz’la aynı dönemde sarılarını gösteren Yel Çiğdemi (Crocus graveolens). İlk karşılaştığımda “Taç yaprakların kokusu Negro gibi” şeklinde bir tarif verilmişti bana. Hani şu bisküvi var ya, onun kokusunda. […]

bu dölek senin olsun

Kıyıp da soğanlarına bakamamıştım, Morbaş’ın. Aslında toprak üstü gövdesi kuruduktan sonra bitkiye zarar vermeden çıkarmak mümkün, zaten yazı ve sonbaharı uykuda geçiriyor, ilkbahara doğru uyanmaya başlıyorlar. Ancak yetiştikleri yeri unutmamak, hatta işaretlemek kaydıyla. Bunu erteledim, bu arada da yeterince çoğalmalarını bekledim. Tanıştığımız günden bu yana 6 sene geçti böylece. Nüfusları her bahar katlanarak arttı. Bahçede […]

kırkbatıran iğneliyor kırk yerimi

Kırkbatıran’la , Kuş kirazı’yla tanıştığım gün rastlaştık. Genelde kendimi dinler, incitmemeye, yormamaya gayret eder, gerek olursa bedenimi iyileştiririm. Kötü alışkanlıklarım, kaçamaklarım var yine de. Onlara müsammaham da. İyi veya kötü bu yöntemlerin işe yaramadığı bir gündü ve tıbbi destek almam gerekmişti. O gün, iki, çok değerli ve tam da şikayetlerimle ilgili bitkiyle karşılaşmam bir tesadüf […]

güneş sekiyor

Peygamber çiçeği’nin tanısı da zor. (Centaurea sp.) Türler arasında ayrım yapabilmek için diğer özellikleri yanında fillarilerin şekli, papusun yapısı ve uzunluğu önemli. Buraya kadar bir sorun yok ama gördüğümüz çiçeği tanıma oturtmak da meşakkatli iş. Kapalı bir dil sonuçta botaniğin dili. Tıpkı tıp gibi. Tanıda kullanılan terimlerin gündelik hayatta yanından bile geçmiyoruz. Hayatımız bitkilerden yoksunlaştıkça […]

dünya saati

Bir iki gün önce kuraklık bahsinde “dehşet verici bir adaptasyon yeteneğimiz var.” demiştim. Kirpi sormuğu üzerine eğilirken aklım başıma geldi. Milyonlarca yıl süren bir evrimle kendine bir yaşam süresi biçmiş; tek yıllık bir bitki Kirpi sormuğu (Nonea echioides). Tabi olduğu süreçler neyi gerektiriyorsa ona dönüşerek. Bugün hava nasıl?, çiçeklerimizi açmak için uygun mu?, yeterince yağmur […]

hiçbir çiçeğin

Buraya yerleştiğim ilk sene. Alıp başımı gidiyorum. Almasam daha iyi olur aslında. Neyse ki bu kayaların kuytularında başı ve içindekileri unutturan bir şey var. Orman yoktu artık, belki yıllardır yüzünü gösterememiş çiçekler bir hınçla toprağın yüzüne serilmişti. Bunlardan biriydi Kıskı (Crepis). Hem çiçeğine, hem yaprağına bağlanıp onlarca kere ziyaretine gittim. Ama meyvelerini göremedim. Oysa Kıskılar […]

yanılgı da çiçek açarmış

Yemlik, Teke sakalı (Tragopogon, Scorzonera) dairesinde kaldığımız müddetçe işimiz kolay. Ya Kıskı (Crepis), Şahin otu (Hieracium), Eşek gevreği (Sonchus), Acışiro (Picris), Karahindiba (Taraxacum), Billur düğme (Helminthotheca), Dağ marulu (Hypochaeris), Şebrek (Lapsana), Aslan dişi (Leontodon), Tırnak otu (Pilosella), Hoş kıskı (Tolpis), Acı yemlik (Urospermum), Marul (Lactuca) cinsleri de katılırsa bilmeceye? Artı, eksi genel görünümleri o kadar […]

sıcak sıcak

Sıcak sıcak ikinci Teke sakalı türünü de görelim mi? Farkedebileceğiniz gibi yaprak biçimi, fillarilerin biçimi, kök, gövde yapısı, tohum biçimi belirgin olarak farklı. Bu da Nur Tekesakalı (Scorzonera kotschyi). Epi topu iki Scorzonera türü görmüş biri olarak bunu söylemem doğru olmaz ama hemen toprak üstünden başlamak üzere yapraklarda ve çiçek sapında görülebilen dağınık tüyler alameti […]