ya Kebîkeç

Düğün çiçeği, Şakayık lalesi adlarıyla bilinen Ranunculus asiaticus‘un veya genel olarak Düğün çiçeklerinin bir adının da “Kebikeç” olduğu düşünülüyormuş. Henüz matbaanın olmadığı yıllarda yazılan kitapların ilk veya son sayfalarına “Ya Kebîkeç” veya benzeri ifadeler yazılır, bitkinin, kitapları böcekten koruyacağına inanılırmış. Bazen de yapraklar veya çiçekler sayfaların arasına konurmuş. Düğün çiçeklerinin antifungal ve/veya pestisit özellikleri üzerine çalışmalar yapılmış, yani kitap sayfaları arasına konmaları bir tesadüf değil. Zamanla somut bilgi unutulmuş ve Kebikeç kelimesi “kitapların koruyucusu bir çeşit cin” anlamını kazanmış.

Ranunculus asiaticus, ilk bakışta Anemone’lara benziyor. Ancak çanak yapraklar (sepal) bulundurmalarıyla onlardan ayrılıyor. Çok yıllık, beyaz, sarı, turuncu ve kırmızı çiçekleri olan bir bitki. Düğün çiçeklerinde bulunan “protoanemonin” maddesi tahriş edici bir madde, otlayan hayvanlarda zehirlenmelere yol açabiliyor. Bunu bildiklerinden pek yanına yaklaşmıyorlar, böylece tohumlarına ulaşmak mümkün oldu.

Yapraklarındaki parlaklık tozlaştırıcı böcekleri çekmek için edinilen bir özellik. Sadece böcek mi insan da çekiliyor. Kayaların arasında, Akdeniz çalılarının içinde bitmiş kırmızının parlağına, kuyuya dalar gibi dalıyorum.