güneş sekiyor

Peygamber çiçeği’nin tanısı da zor. (Centaurea sp.) Türler arasında ayrım yapabilmek için diğer özellikleri yanında fillarilerin şekli, papusun yapısı ve uzunluğu önemli. Buraya kadar bir sorun yok ama gördüğümüz çiçeği tanıma oturtmak da meşakkatli iş. Kapalı bir dil sonuçta botaniğin dili. Tıpkı tıp gibi. Tanıda kullanılan terimlerin gündelik hayatta yanından bile geçmiyoruz. Hayatımız bitkilerden yoksunlaştıkça […]

içimizde ve dışımızda

Hodangiller ailesinde bitkileri tanıyabilmek için tohumların ve korallanın yapısıyla birlikte genel özelliklere; endamına, yapraklarına, gövdesine, yaşayışına bakmak önemli. Bazı türlerin tohumları karunkulalıdır (elayzom). Yani bitki, meyvesinin hayvanlar tarafından dağıtılmasını garantileyebilmek için tohuma hayvanların ilgisini çekebilecek ufak bir erzak bohçası iliştirmiştir. Yüzyıllardır bu dağıtma işini üstlenen hayvan/lar, cazibesine kapıldığı bohçayı midesine indirebilmek için tohumu yuvasına taşır. […]

bahçe Gül’se

Şu iki çiçeğin aynı cins olduklarını düşünmek ne zor. Yılın ilk çiçekleri dikenlerden olsun dedim. Ama öyle dikenler olsun ki bunlar, biri keskin, tehditkar, diğeri yumuşacık. “Dokunma batarım’ deyip batmayanlardan. Bilenmiş bıçaklara aldırmayıp çiçeğine konan yok mu dikenlerin? Kanatlarını yırtmak pahasına kelebekler konuyor mesela. O dikenlerin arasına örümceklerin ağ kurduğunu düşünürsek taliplilerin kapıda sıraya girdiğini […]

yanılgı da çiçek açarmış

Yemlik, Teke sakalı (Tragopogon, Scorzonera) dairesinde kaldığımız müddetçe işimiz kolay. Ya Kıskı (Crepis), Şahin otu (Hieracium), Eşek gevreği (Sonchus), Acışiro (Picris), Karahindiba (Taraxacum), Billur düğme (Helminthotheca), Dağ marulu (Hypochaeris), Şebrek (Lapsana), Aslan dişi (Leontodon), Tırnak otu (Pilosella), Hoş kıskı (Tolpis), Acı yemlik (Urospermum), Marul (Lactuca) cinsleri de katılırsa bilmeceye? Artı, eksi genel görünümleri o kadar […]

rahatsızlık anıtı

Burada, belli bir rakıma kadar rahatsız edilmiş, bozulmuş, bölünmüş yeryüzü boylarını Sığır kuyrukları, Deli Sarı ot, Sümenit, Kılıç kekiği, Kara kekik, Kara yonca kaplıyor. Bir yandan başka kimse var mıydı acaba diye düşünüyorum. Varlığını unutmuş olmayayım. Aklıma gelirse onu da anmalı. Bu boylara yol diyoruz. İtiş kakışta, didişmede çıkan her bitkinin ayrı bir yeri var. […]

ona benzer

Derinin gözlerinin yeryüzüne açıldığı yerlerde, mağara ağızlarında yetiştiği için bilimsel tür adı “cavernarum” olmuş, Biber yavşanı’nın (Teucrium cavernarum cf.). Endemik bir bitki. Dünyada sadece Türkiye’nin Doğu Akdeniz bölümünde yetişiyor. Teucrium’larda bitkinin türünü tayin edebilmek için yaprak şekli, yaprak kenarlarının yapısı, tüylülük durumu ve yaprak sapının olup olmaması önemli. Çiçek şekilden şekile, renkten renge girip insanı […]

düşünce tembelliği

Doğu Akdeniz’in endemik Adaçayı türlerinden biri Ayaklı Şalba (Salvia heldreichiana). 30 Haziran’da Adaçayı bağından bahsetmemin hemen ertesinde karşılaştık. Ve bağ genişledi. Önce yanından şöyle bir geçiverdim. Şalba sandım (Salvia tomentosa). Ama çiçek kümeleri çok sıktı, tanıda denildiği gibi neredeyse başak gibi. Tıpkı Şalba gibi güneşten mahrum kalmıyorsa yastık biçiminde açıyormuş, aklım bu yüzden Şalba’ya gitti […]

bu zerrede yetişen gülnar çayı

Sideritis zor bir cins. Dikkat etmemiz gereken özellikleri oldukça fazla. Ve işin içine ölçmeler biçmeler giriyor. Çok küçük bir topluluğun annesi olduğu belli olan bir Sideritis’le (Dağçayı) karşılaştım geçen sene. Bu çevrede doğal yayılışı olan 3 dağçayından biri. Kim olduğunu bilmiyordum, hem tohumunu ektim hem çelikten büyüttüm. Tıpkı yetiştiği yere benzer bir ortama. Hiç bilimsel […]

kimi haberler

10 Nisan’da bahsettiğim ve henüz türünü bilmediğim Çalba’nın (Phlomis sp.) Flora grubundan Riyat Gül hocamızın yardımıyla Phlomis monocephala olduğu anlaşıldı. Sadece Akdeniz bögesinde yetişen endemik bir tür. Çok iş olunca tembellik edip soruyorum bazen. Aksi takdirde melez olanlar ve varyetelerle birlikte Türkiye’de yetişen 56 Phlomis’e bakmam gerekirdi. Yayılış haritalarına güvenebilsem sadece Doğu Akdeniz’de yaşayanlara bakmam […]

boşluğa yuvarlanmak

Beklemeyi gerektiren bir bitki bilmecesi. Sanırım Bol papatya (Anthemis pauciloba) Bu sene tanıştık. Yetiştiği yer ve çevresinde tek birey var. Bu türün 4 varyetesi bulunuyor. Bunlardan ikisi endemik. Bilmeceyi çözebilmek için önce fotoğrafladığım bitkinin Anthemis pauciloba olduğundan sonra da varyetesinden emin olmalıyım. Bunun için hem akenlerinin (şu papuslu uçan tohumlar) fotoğrafını çekmek hem de bir […]