Süpürge bitkileri

Birçok bitki süpürge yapımında kullanılıyor. Örneğin Sorghum türleri (Süpürge darısı), Calluna vulgaris (Süpürge çalısı), Verbascum türleri (Sığır kuyruğu), Betula türleri (Huş ağacı) hatta bir Kaya kekiği türü (Satureja montana)

Bu da Sığır kuyruğu (Verbascum sp.) türüyle yapılan bir süpürge. Kurumadan toplanan dallar bağlanıyor ve üzerine taş konularak bekletiliyor. Kuruyunca sapları ve uçları kesiliyor ve kullanıma hazır hale getiriliyor. Nevin anne sığır kuyruklarını her gördüğünde “bunlardan ne güzel süpürge yapılır, biz evimizin önünü hep bunlarla süpürürdük”, diyordu. Bayramiç’teyken 3 tane yapıp üzerlerine taşları da dizip gitmiş. Neyse ki bu türden etrafımızda yüzlerce var. Türkiye’de alttürler, varyeteler ve hibrit türlerle birlikte kaydedilmiş 411 Verbascum yetişiyor, bunlardan 197’si endemik. Hem kalabalık bir cins hem de endemiklik oranı yüksek olunca tür tayini de zorlaşıyor. Şu ana kadar bunlardan ancak 71 tanesi “Türkiye bitkileri” sitesinde sergilenebilmiş mesela. Anlayacağınız elimde endemik bir süpürge tutuyor olabilirim. Neyse ki tohumlarını saça saça süpürüyorum ortalığı.

Halk hekimliğinde Verbascum türlerinin genellikle çiçekleri (çanak yapraksız olarak) bazen de yaprakları ve kökü kullanılıyor. Abse, astım, çıban basur, yanık, sistit, öksürük, solunum yolları hastalıkları, nöralji ve ses kısıklıklarında. Ancak çiçekler çok çabuk renk değiştirdiği ve tıbbi gücünün büyük bir bölümünü kaybettiğinden fırınlarda kurutulması tercih ediliyor. Tıbbi nitelikleriyle en çok kullanılan türlerse şöyle; Verbascum sinuatum (Bodan otu), Verbascum phlomoides (Yün otu), Verbascum densiflorum (Gırç), Verbascum thapsus (Burunca) Erhan Tuzlacı, Erzurum, Kars ve Sivas’ta çiçekli kısımlarının pişirilerek yemek yapıldığı bilgisini vermiş. Bir tadına bakmak isterdim.