kuru sıcakta bir yeşil

Şimdi Akdeniz’de bir yeşil, hem de yeni çiçek açıyor. Geçen seneden tanıdık ama bir türlü gidip fotoğraflayamamış ve ne olduğunu da anlayamamıştım. Aynı dönemde çiçek açtığı için Andız otları’ndan biri olabileceğini düşünmüştüm. Dün ziyaretine gittim, tahmin ettiğim gibi olsa olsa Andız otu olabilirdi. Geldim aradım taradım yok. Yeni bir tür olabilir mi acaba diyeceğim ama çok geniş bir yayılışa sahip gibi görünüyor, o da değil derken, Andız otlarından ayrılıp (Inula sp.) başka bir cins olarak tanımlanan Deli Sarı ot imiş kahramanımız (Dittrichia graveolens). Beni kendimden geçiren kokusu oldu. Kafur Ağacı’na benzetmişler ama ben sanki senelerdir bildiğim bir kokuyla buluşuyorum. Benzetmeye kalksam damla sakızıyla, çam reçinesini bir tavada eritin ve koklayın derim. Bu koku aynı zamanda Mezeki sakızı ve Nergis mantarına çıkıyor. Hepsinde ortak olan bir şey var galiba. Ama nasıl çözeceğiz? Bitkilerdeki kimyasal bileşimlerin ülkeden ülkeye, hatta dağdan dağa değişebildiğinden bahsetmiştim. Deli sarı ot için de geçerli bu. Esansiyel yağının bileşimlerinin araştırıldığı bir çalışmada, Korsika, Yunanistan ve İran’dan alınan örnekler incelenmiş, ortak olan bileşikler şunlarmış; “bornyl acetate ve borneol” Beni oradan oraya gönderen kokunun sahibi sen misin?

Wikipedia’da denildiğine göre ‘bornyl acetate’ , gıda katkı maddesi, lezzetlendirici ve koku maddesi olarak kullanılıyormuş. Aynı zamanda Çam iğnelerinden elde edilen uçucu yağın da bileşeniymiş ve kokusunun da sorumlusu. ‘Borneol” ise genellikle Borneo Kafuru (Dryobalanops aromatica) ve Ngai Kafur’u (Blumea balsamifera) bitkilerinden üretilen bir madde. Ayrıca bir kunduz türünün anal keselerinden de elde ediliyor ve parfümeri, kozmetik ve gıda sanayinde kullanılıyormuş. (Castoreum) Bir kokunun kaynağını bulamadığımda yönümü kaybetmiş gibi oluyorum. En eski miraslardan biri bu olsa gerek. Ancak böyle bir sistemin içinde bir kokunun peşine düşmek insanı çıldırtabiliyor da. Burnumuza kaynaklarını bilemeyeceğimiz kokular çalınıyor.

Esansiyel yağı ve kullanımı hakkında bir yazı; https://bit.ly/31Oe8RA

Bitkiyi küçük ve bol sarı çiçekleri, sivri yaprakları, reçineli yapısı ve güzel kokusuyla tanıyabilirsiniz. Tüm kıyı şeridinde doğal yalışı bulunuyor.