kaya gülü

Yaşam döngüsü hakkında bilgi bulamadım ama bu güzel bir kaya gülü; Nemnem otu (Ballota saxatilis). Doğu Akdeniz’in kayalarını yurt bilenlerden. Zaten Doğu Akdeniz. Güneydoğu Anadolu ve İç Anadolu’nun güneyinde yaşıyor. 2 alt türü, birbirlerinden gövde ve çanak yapraklarının özelliklerine göre ayrılıyorlar. Yörelere göre başka güzel adlar da verilmiş ona; şalba, çalba, balotu, ballık otu, ısırgan, gezgez otu, köpek otu, karayer pırasası, elkurtaran, pat pat otu, leylim kara, somruk ve karınca somurcağı. Keşke tüm adların öyküsünü bize anlatacak biri çıksa. Madem yok, uyduruyorum. Karınca somurcağı denmiş çünkü, karıncanın sevdiği bitkilerden biriymiş, belki tohumlarını yuvasına taşırmış, belki yapraklarına bit taşırmış. Elkurtaran’mış çünkü eller/yabancılar değerini bilirmiş veya belki de hiçbir şeyi olmayan bir yabancının son sığınağı, can kurtaranı imiş. Karayer pırasası için üst seviyede uyduracağım; kararmış kireç taşları üzerinde görüldüğünden “karayer”, soluk yeşil olduğundan “pırasası”. Birazcık Çobanlı bitki isimlerinde sezebileceğimiz bir yalnızlıkla çevrili bu kelime; Karayer pırasası. Kimbilir. Hikayeler isimleri verenlerle birlikte elimizi tutmayı bırakmış.

Ballota türleri halk tıbbında öksürükte, astımda, başağrısında, mide bulantısında, hemoroitte yara ve yanık tedavisinde kullanılırmış.

Kayaların oyuklarında endemik Yurt Yoğurt Otu (Galium dumosum) ve Bodur deliçay’la (Stachys rupestris) topluluklar halinde yaşıyorlar. Bazen bu topluluğa Balıcak’ta katılıyor (Lamium garganicum).