düşünce tembelliği

Doğu Akdeniz’in endemik Adaçayı türlerinden biri Ayaklı Şalba (Salvia heldreichiana). 30 Haziran’da Adaçayı bağından bahsetmemin hemen ertesinde karşılaştık. Ve bağ genişledi. Önce yanından şöyle bir geçiverdim. Şalba sandım (Salvia tomentosa). Ama çiçek kümeleri çok sıktı, tanıda denildiği gibi neredeyse başak gibi. Tıpkı Şalba gibi güneşten mahrum kalmıyorsa yastık biçiminde açıyormuş, aklım bu yüzden Şalba’ya gitti […]

bu zerrede yetişen gülnar çayı

Sideritis zor bir cins. Dikkat etmemiz gereken özellikleri oldukça fazla. Ve işin içine ölçmeler biçmeler giriyor. Çok küçük bir topluluğun annesi olduğu belli olan bir Sideritis’le (Dağçayı) karşılaştım geçen sene. Bu çevrede doğal yayılışı olan 3 dağçayından biri. Kim olduğunu bilmiyordum, hem tohumunu ektim hem çelikten büyüttüm. Tıpkı yetiştiği yere benzer bir ortama. Hiç bilimsel […]

tohumların beklediği rüzgâr

Kocakarı,döküyor tohumunu,çiçeğin,tomurcuğun,yaprağın hayaliyle. Kızılçam ormanlarının insan eliyle bozulduğu alanlara yerleşen bitki topluluklarına “maki”, makilerin yine aynı el yüzünden bozulduğu alanlara yerleşen bitki topluluklarına ise garig veya frigana deniyor. Yunanca çalı çırpı anlamına gelen “phryganon” kelimesi kökenli. Akdeniz’in bitki topluluklarına bakmak o kadar insana da bakmak ki. Cızzz. Garigler makiye göre daha kurakçıl, toprak derinliğinin daha […]

mavi sonlu bir adımcık

Seni gösterişsiz bir Adaçayı türü (Salvia candidissima) sanmakla ne büyük hata etmişim; Galabor. Halbuki bir düş içinmiş tohum keselerin ve tohumların. O mavi ne için acaba? Çiçeğin, ardında bir tohum bırakarak solmuşken, kuşlara, böceklere, çiçekliğimden bir şey kaybetmedim mi diyorsun? Kuşları, böcekleri bilmem de, ben kandım, tutuştum bu renge, aldım tohumlarından azıcık, bahçeye ekmek ve […]

toprağın bileşenleri

Her şey yetiştirilebilir, her şey. Yeter ki tohumu toprakla buluşsun. Önemli olan büyütebilmek. Nigar Abla diyor ki; “eskiden dağa eker, meyvesini toplamaya gederdik. Şindi en gözel tarlaya eksen susuz hayatta olmaz. Kendi kendine öyle böyürdü.” Konuşmaya eşlik eden eliyle bir mısırı tarif ediyor sanki. El aşağıdan yukarıya doğru bir düz çizip, en tepede mısır püskülüymüş […]

bulup getirdi beni

Tohumlar oluştukça bazı bitkilerin kimlikleri de ortaya çıkmaya başlıyor. Kanca korugan gibi (Securigera securidaca). Tıpkı kardeşi Korugan (Securigera varia) gibi biçilerek yeşil gübre olarak kullanılabilen, toprağa azot bağlayabilen bir çalı. Farsça’da “Gandeh talkheh” denilen tohumları İran ve Hint halk hekimliğinde kullanıma sahip; yüksek tansiyon ve kolestrol, yara iyileştirici, reflü, sıtma, şeker hastalığı ve bazı iltihaplı […]

ihtimaller bahçesi

Bir ikicağız da olsa tohumundan almayı çok istiyordum Gelin döndüren’in (Crupina crupinastrum). Burada böyle diyorlar. Azıcık anlamında. Az ama fazlasına ihtiyaç yok zaten. O sonra kendi kendine çoğalır. Dileğimi duymuş olsa gerek. üç tane tohum buldum kuruyan çanak yapraklarının arasında. En ufak bir esintide uçmaya hazır tohumları kabın içinde bekleşiyorlardı. Henüz sıraları gelmemiş, olmaya doğru […]

dünyanın ölçüsü

Herşey uyuyor ama tohum ölçüsü uymuyor. Henüz olgunlaşmamışlardı, bugün yarın tekrar ziyaretine giderim diyordum, bulunduğu tarladaki ekin bugün kaldırıldı. Bu Iskınk’ı da sürdüler demek (Tragopogon latifolius var. angustifolius). Neyse ki kazık köklerini öyle iştahla gönderiyor ki derine seneye aynı yerde buluşacağız. Bu kadar çok ve yetenekli tohum yapan (Hindiba tohumu gibi, akenin ucundaki tüy demeti […]

bingözlü dev

Binbirgözünü açmış hayatı seyreyleyen birine “Binbirgöz otu” denir elbet. Ne güzel isim vermişler. Tarla sarmaşıkları (Convolvulus sp.) cinsinden olan bitkiler yaprak ve kaliks şekillerine göre birbirinden ayrılıyor. Bingöz otu (Convolvulus scammonia), diğer özellikleri yanında ok biçiminde yaprakları ve dış çanak yapraklarının, iç çanak yapraklarından belirgin şekilde kısa olmasıyla tanınıyor, Türkiye’de geniş bir yayılışa sahip. Geleneksel […]

gönül hoşluğu

Uzunca bir süre türünü belirlemekte tereddüt ettiğim için hakkında konuşmayı ertelediğim bir bitki Yemlik (Tragopogon porrifolius) Melezlenmeye çok açık olan bu türü yine de tanımanın yolları var, ayrıca yapılan bir revizyonla çok karıştırılan iki tür tek bir türün altında toplanınca işimiz birazcık kolaylaştı. Bitki iki yıllıktır, gövde genellikle dallanmamıştır, 120 cm. büyüyebilir. Gövde ve kök […]